مرصاد نیوز 15:11 - 1401/02/26

کاهش جمعیت تهدیدی که تن کشور را می لرزاند

مرصاد نیوز: تک فرزندی پدیده ای است که در سال های گذشته افزایش پیدا کرده است و این کاهش جمعیت می تواند تهدیدی باشد که تن کشور را به لرزه در آورد.

به گزارش شبکه اطلاع رسانی مرصاد ،تک فرزندی پدیده ای است که در سال های گذشته افزایش پیدا کرده است، اگرچه هم خانواده های شهری و هم خانواده های روستایی به این امر رو آورده اند ولی این مسئله در خانواده های شهری بیشتر مشاهده می شود، شهرنشینی ،اشتغال ،تغییر سبک زندگی و رفاه طلبی از جمله عواملی هستند که بر کاهش  تعداد فرزندان دخالت دارند.

مسئله رشد جمعیت یکی از مهمترین مسائل پیش روی کشورهای در حال توسعه است، اما واقعیت امر این است که اوضاع "جمعیت" کشور وخیم و به مرز بحران رسیده است و تنها اقداماتی عاجل می‌تواند از این روند جلوگیری کند.

ازمهمترین مشکلات جوامع توسعه یافته و کم جمعیت، پیری و در نتیجه عدم نشاط اقتصادى ـ اجتماعى است. در حالی که رونق اقتصادى به نیروی جوان نیاز دارد اما  زمانی که جوامع پیر می‌شوند، خطرات جدی متوجه دولت‌ها و صاحبان سرمایه، خواهد بود.

در این راستا گفتگویی با دکتر شهناز اجاقی عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه انجام شده که شرح آن در ذیل آمده است.

به نظر شما چه عواملی باعث شد امروز فرایند رشد جمعیت در کشور منفی و بحرانی شود؟

به دلیل تبلیغات زیاد در رابطه با کاهش جمعیت و رایگان بودن کلیه وسایل پیشگیری از بارداری و اعمال جراحی رایگان، بستن لوله در زنان و مردان و ضد ارزش نگاشتن فرزندآوری زیاد در خانواده ها و سیاست تحدید موالید در سال ۱۳۶۸ و همچنین غفلت و سوء مدیریت جمعیت شناسان و در نهایت واحد جمعیت و بهداشت خانواده وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی این مساله در کشور به یک بحران تبدیل شده است.

به نظر شما مردم ما با توجه به اطلاعاتی که در سال های اخیر به آنها داده می شود، به اهمیت بحران جمعیت پی نبرده‌اند، اگر اینگونه است ، مهم ترین دلیل عدم تمایل خانواده ها به فرزندآوری چیست؟ 

بدلیل این که هنوز برخی از متولیان وزارت بهداشت خود اعتقاد راسخی به افزایش جمعیت نداشته و آگاهی دادن به جامعه نیز در خصوص مخاطرات کاهش جمعیت بسیار پایین است  و مهمترین دلیل عدم تمایل خانواده ها به فرزند آوری مشکلات اقتصادی و تغییر نگرش نسبت به فرزندآوری و راحت طلبی و عدم مسولیت پذیری است.

یک زمانی تبلیغ فرزند کمتر زندگی بهتر می کردند و می توا گفت که بیشترین تأثیر را در نگرش خانواده ها به  فرزندآوری داشتند آیا امروز با شعار و تدوین سیاست های جمعیتی می توانیم، فرزندآوری را در خانواده ها به حد سطح جانشینی برسانیم؟ 

بله قطعا با تدوین سیاست های جمعیتی و مداخلات علمی و اجرایی می توان در افزایش جمعیت در خانواده ها، در حد جانشینی موثر بود و با توجه به دریچه جمعیتی و متولدین دهه ۶۰ بهره گیری لازم را برد.

به نظر شما آیا سیاست های افزایش جمعیت مانند کاهش جمعیت چشمگیر است؟

با توجه به نهادینه شدن انگیزشی فرزند آوری پایین سیاست های افزایش جمعیت در صورتی که برنامه ریزی کوتاه مدت، میان مدت و دراز مدت مدون و عملیاتی و تشویقی و انگیزشی باشد می تواند مانند سیاست های کاهش جمعیت موفق عمل کنند.

تداوم کاهش فرزندآوری ممکن است به باروری خیلی پایین در کشور منجر شود، پیامدهای پیری جمعیت  از نظر فرهنگی، اقتصادی، بهداشتی و ...چیست؟ 

پیامدهای پیری جمعیت از نظر فرهنگی می تواند به تغییر سبک زندگی اسلامی ایرانی که خانواده های پر جمعیت و شاد بودن منجر شده و شکاف نسلی در اثر بهم خوردن توازن جمعیت را ایجاد کند واز نظر اقتصادی کاهش نیروی جوان در سن باروری و فعالیت را بدنبال داشته و بار معیشت و تکفل و نسبت سرباری را افزایش داده ونظام رفاه و تامین اجتماعی را با شکست روبرو کند و از نظر بهداشتی نیز افزایش بیماری های مزمن در سالمندان وهزینه های گزاف درمان و مشکلات بهداشتی موجود در خانه های سالمندان وتعداد کلینیک های ارائه خدمات به سالمندان و پزشکان رشته ژرانتولوژی را نیزبا کمبود مواجه کند. 

مهم ترین چالش پیش روی جمعیت ایران را چه می دانید؟ 

مهمترین چالش، چالش اقتصادی و درآمد خانواده ها و افزایش سن ازدواج و تغییر نگرش و ذايقه جوانان نسبت به ازدواج و فرزند آوری است.

راه های برون رفت از مسئله  بحران جمعیتی از نظر شما کدام است و اقدامات دولت های قبلی و دولت فعلی در این زمینه را چه میزان کاربردی می دانید؟

راههای برون رفت از این بحران اینکه علاوه برحمایت نهاد های حاکمیتی و دولت و مجلس مسله افزایش جمعیت باید گفتمان سازی شده و مطالبه گری توسط تشکیل کارگروهها و تشکیل حلقه های میانی و نهضت مسله محوری ایجاد و مسله جمعیت فقط حاکمیتی نبوده و مردم آن را مسله خود بدانند مردم را باید دغدغه مند کرد و تربیت مبلغ های جمعیتی نیز میتواند اثر بخش باشد، دولت های قبلی نیز مداخله علمی و عملیاتی موثری در این خصوص انجام نداده اند اما امیدواریم در این دولت اتفاقات خوبی در این خصوص بیفتد. 

به گزارش مرصاد نیوز با توجه به مطالب فوق به این نتیجه می رسیم که راهکارهای مناسبی باید از سوی مسئولین اتخاذ شود تا به نتیجه مطلوب برسیم و شاهد رشد روزافزون زاد و ولد و جوانی جمعیت باشیم.