سرویس: فرهنگ و هنر کد خبر: 16523 11:48 - 1392/02/24

یادداشت مرصاد/

نقدی بر جایگاه تعهد در ادبیات روشنفکری امروز ایران

نقدی بر جایگاه تعهد در ادبیات روشنفکری امروز ایران

مرصاد نیوز: پس از گذار معروف سنت به مدرنیته ایران، ادبیات نیز تحت تاثیر این مسئله قرار گرفت و افرادی در این حوزه اعلام موجودیت کردند که به اصلاح " روشنفکر" نامیده می شوند.

به گزارش خبرنگار مرصاد، در سال‌های اخیر و به خصوص پس از گذاری که جامعه ایران از سنت به سوی مدرنیته برداشت، تحولاتی در لایه های مختلف جامعه به وجود آمد که از آن جمله می‌توان به تحولات در حوزه نشر و ادبیات اشاره کرد.

ادبیات از سال‌های پیش تاکنون در جامعه ایران حضوری پویا داشت و همواره به عنوان یکی از ابزارها و مسائلی که بتوان به کمک آن اصلاحات مورد نیاز را در جامعه انجام  داد، محسوب می شد.

از داستان های نقل شده در میان مردم و به عبارتی ادبیات کوچه بازاری ها تا داستان های مکتوب در کتب مرجع ادبیات فارسی، همگی به نوعی محتوایی را نقل می کردند که در پس آن جامعه را به تغییرات مورد نیاز سوق می داد.

تمامی این داستان ها در پی یک نیاز به تغییر تولید شده بود و همگی بر اساس نیازهای زمانه خود نقل می شدند.

پس از گذار معروف سنت به مدرنیته ایران، ادبیات نیز تحت تاثیر این مسئله قرار گرفت و افرادی در این حوزه اعلام موجودیت کردند که به اصلاح " روشنفکر" نامیده می شوند.

ادبیات روشنفکری در ایران با ظهور افرادی نظیر هدایت، چوبک، گلشیری و … پدید آمد. از ویژگی های مهمی که تولیدات این افراد دارا بود، فارغ از اندیشه های متفاوتی که با یکدیگر داشتند، متاثر بودن از فرهنگ نوظهور و ترجمه ای غربی در ایران بود.

 ادبیات این افراد به فراخور زمانی که در آن زیست می‌کردند بایستی هماهنگی کاملی با اجتماع می داشت اما با بررسی تاریخی و اجتماعی نیم قرن اخیر به راحتی متوجه تفاوت آشکار آن ها با اندیشه اجتماعی زمان خواهیم شد.

این تفاوت به حدی بالاست که خود این افراد نیز بارها بیان کرده اند که از سوی اجتماع درک نمی شوند و این جمله معروف صادق هدایت که آثار وی را مردمان‌ آینده درک می کنند، به خوبی دلیلی بر اثبات این ادعاست.

عدم درک اجتماعی در این حوزه باعث می شود که تعهد اجتماعی نیز از آن خارج شود و هنرمندی که در این راستا می‌نویسد فارغ از تعهدات اجتماعی قلم بزند.

مقام معظم رهبری در دیداری که روز گذشته با جمعی از دست اندركاران دفاتر ادبیات و هنر مقاومت و ادبیات انقلاب اسلامی حوزه هنری داشتند، با اشاره به برخی تلاش های جریان موسوم به روشنفكری برای وارونه سازی، پنهان سازی و مكتوم نگه داشتن حماسه بزرگ و با شكوه انقلاب اسلامی و مسائل مربوط به آن خاطرنشان كردند: تبیین ظرفیت عظیم معرفتی و معنوی برآمده از انقلاب اسلامی از سوی هنرمندان متعهد، رویه و سنت غلط موجود در آثار روشنفكران و اكتفا به آثار ترجمه ای را تغییر داد و به استغنای در تولیدات و ارائه محصولات بسیار با ارزش و فاخر در زمینه های گوناگون ادبی و هنری منجر شد.

تاکید حضرت آیت الله خامنه ای بر مسئله هنرمندان متعهد که اقدامات و رویه غلط روشنفکران را تغییر دادند، بیانگر این مسئله است که هنر فاخر و ارزشمند از سوی کسانی در جامعه تولید خواهد شد که در قبال مسائل اجتماعی تعهد دارند و قلم های خود را با تعهد به کار می برند.

این نکته نیز حایز اهمیت است که جریان های روشنفکری در سال‌های اخیر بر اساس عدم توجه به جریان های اجتماعی و عدم تعهد خود به اجتماع، همواره بر این سعی کرده اند که با نگاهی به اندیشه های غربی، انقلاب اسلامی ایران و حماسه های خلق شده در این راه را نادیده بگیرند.

اما در این راستا حمایت از هنرمندان متعهد و کسانی که با این رویه فعالیت می کنند کارساز خواهد بود. با نگاهی به وضعیت نشر آثار هنرمندان متعهد در طول سال های گذشته این مسئله تایید می شود که جامعه از این تولیدات به خوبی استقبال می کند و در صورتی که شرایط یکسانی برای دو هنر متعهد و روشنفکری وجود داشته باشد، قطعا هنر متعهد گوی سبقت را از نوع روشنفکری آن خواهد ربود. حسین علی‌زاده کلهر
whatsapp
telegram
Facebook
Twitter
Email
کپی کردن لینک

نظر شما

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیریت در وب سایت منتشر خواهد شد

پربازدیدترین ها