کد خبر: 65359 13:06 - 1392/07/08

بشنو از نی چون حکایت می کند...

نگاهی به زندگی مولانا/ از بلخ تا قله عرفان

نگاهی به زندگی مولانا/ از بلخ تا قله عرفان

مرصادنیوز: ایران زمین از دیرباز مهد شاعران و ادیبانی بوده است که شعر و ادب جهان را به تسخیر خود در آورده اند، یکی از این شعرا، مولاناست که در زمره بزرگترین شاعران پارسی گو قرار دارد، شاعر پارسی زبانی که در خارج از ایران طرفداران بیشتری دارد و آنگونه که باید، در داخل کشور به خوبی معرفی نشده است.

 

به گزارش خبرنگار مرصاد، محمد جلال الدین رومی، ملقب به مولانا در ششم ربیع الاول سال 604 هجری قمری در شهر بلخ که آن زمان جزو خراسان امروزی بود، متولد شد ، وی که نیاکانش همه از مردم خراسان بودند عمرش در قونیه گذشت اما همواره از خراسان یاد می کرد و مردم آن سامان را همشهری خود می خواند.

پس از آنکه پدر مولانا که خود اهل شعر و معرفت بود از دنیا می رود، وی بنا به خواهش مریدان یا شاید هم وصیت پدر ، دنباله کار او را گرفت و به وعظ و ارشاد پرداخت و نزدیک پنج سال به تدریس علوم دینی می پرداخت، چنانچه نوشته اند تا ۴۰۰ شاگرد در حلقه درس وی جمع می شدند.

مولانا و شعر فارسی
شعر فارسي در دوره هاي پيش از مولانا با طلوع امثال رودكي، عنصري، ناصر خسرو، مسعود سعد، خيام، انوري، نظامي، خاقاني راه درازي سپرده ودر قرن هفتم هجري كه زمان زندگاني مولوي است به كمال خود رسيده بود. شعر عرفاني هم در همين دوره به پيشرفت هاي بزرگ نائل آمده و بدست عرفاي مشهوري همچون سنايي ، عطار و ديگران آثار با ارزشي مانندحديقه، منطق الطير، مصيبت نامه، اسرار نامه و ... پديد آمده بود.

مولوي را نمي توان نماينده دانشي ويژه و محدود به شمار آورد، اگر تنها شاعرش بناميم يا فيلسوف يا مورخ يا عالم دين, در اين كار به راه صواب نرفته ايم، زيرا با اينكه از بيشتر اين علوم بهره وافي داشته و گاه حتي در مقام استادي معجزه گر در نوسازي و تكميل اغلب آنها در جامعه شعرگامهاي اساسي برداشته، اما به تنهايي هيچ يك از اينها نيست، زيرا روح متعالي و ذوق سرشار، بينش ژرف موجب شده تادر هيچ غالبي متداول نگنجد.

شهرت بي مانند مولوي بعنوان چهره اي درخشان و برجسته در تاريخ مشاهيرعلم و ادب جهان بدان سبب است كه وي گذشته از وقوف كامل به علوم وفنون گوناگون، عارفي است دل اگاه، شاعري است درد شناس، پر شور وبي پروا و انديشه وري است پويا كه آدميان را از طريق خوار شمردن تمام پديده هاي عيني و ذهني اين جهان، همچون علوم ظاهري ، لذايذ زود گذر جسماني، مقامات و تعلقات دنيوي ، تعصبات نژادي و ديني و ملي به جستجوي كمال و ارام و قرار فرا مي خواند.

هنر بزرگ مولوی بحث و برسي هاي دلنشين و جاودانه اي است كه به دنبال داستان ها پيش مي آورد و انديشه هاي درخشان عرفاني و فلسفي خود را در قالب آنها قرار ميدهد، داستان بهانه اي است تا بهتر بتواند در پي حوادثي كه در قصه وصف شده ، مقاصد عالي خود را بيان دارد.

آغاز شیدایی
تولد دیگر مولانا را می توان در لحظه ای جستجو کرد که با شمس تبریزی آشنا شد، مولانا درباره اش می گوید: "شمس تبریز ، تو را عشق شناسد نه خرد". اما پرتو این خورشید در مولانا ما را از روایات مجعول تذکره نویسان و مریدان قصه باره بی نیاز می سازد. اگر تولد دوباره مولانا مرهون برخورد با شمس است ، جاودانگی نام شمس نیز حاصل ملاقات او با مولاناست، هر چند شمس از زمره وارستگانی بود که می گوید : گو نماند زمن این نام ، چه خواهد بودن؟

آنچه مسلم است شمس در بیست و هفتم جمادی الثانی سال ۶۴۲ هجری قمری از قونیه بار سفر بست و بدین سان ،در این بار ،حداکثر شانزده ماه با مولانا همراه بوده است . علت رفتن شمس از قونیه روشن نیست . این قدر هست که مردم جادوگر و ساحرش می دانستند و مریدان بر او تشنیع می زدند و اهل زمانه ملامتش می کردند و بدینگونه جانش در خطر بوده است . باری آن غریب جهان معنی به دمشق پناه برد و مولانا را به درد فراق گرفتار ساخت .در شعر مولانا طوماری است به درازای ابد که نقش "تومرو"در آن تکرار شده است .

گويا تنها پس از یک ماه، مولانا خبر می یابد که شمس در دمشق است و نامه ها و پیامهای بسیاری برایش فرستاد . مریدان و یاران از ملال خاطر مولانا ناراحت بودند و از رفتاری که نسبت به شمس داشتند پشیمان و عذر خواه گشتند ، پس مولانا فرزند خود،سلطان ولد،را به جستجوی شمس به دمشق فرستاد . شمس پس از حدود پانزده ماه که در آنجا بود پذیرفت و روانه قونیه شد .اما این بار نیز با جهل و تعصب عوام روبرو و ناگزیر در سال ۶۴۵ از قونیه سفر بست. مولانا پس از جستجوی بسیار،سر به شیدایی بر آورد، انبوهی از شعرهای دیوان در حقیقت گزارش همین روزها و لحظات شیدایی است .

از مولانا آثار زیادی به یادگار مانده است که از مهمترین آن ها می توان به کتاب هاب دبوان شمس، مثنوی معنوی و فیه ما فیه اشاره کرد.

محبوبیت آثار مولانا و بویژه «مثنوی معنوی» و «دیوان شمس» او به فارسی‌زبانان و ایرانیان محدود نبوده است، آثار مولانا همواره در قونیه و ترکیه امروزی به صورت ترجمه‌شده مورد توجه قرار گرفته‌اند، ترجمه آثار مولانا به زبان انگلیسی هم توجه مردم مغرب‌زمین را به خود جلب کرده است، اما بسیاری از اهل ادبیات معتقدند، کوتاهی ایرانیان در شناختن و شناساندن مولانا‌ موجب شده است که کشوری همچون ترکیه بکوشد و تا حدودی موفق شود که با برنامه‌های مختلف مولانا را به عنوان چهره فرهنگی کشور خود به جهان معرفی کند.

در همین رابطه محمد رضائیان یکی از اساتید ادبیات دانشگاه های کرمانشاه در گفتگو با خبرنگار مرصاد، اظهار داشت: توجه به كرامت انساني ، عدالت ، صبر ، بردباري و تفاهم ميان انسانها و پاسداري از حرمت و رعايت حقوق معنوي و مادي و آزادي‌هاي مشروع بشريت در آثار مولانا به چشم می خورد.

وی خاطرنشان کرد: مولانا با ادب سکوت هم در مقام طریقت و هم در مقام حقیقت نیک آشنا بود چرا که وی خود اهل سکوت‌ورزی بود، و نهایتاً سیمای حقیقت انفسی را در ماورای پرده سکوت به تماشا می نشست .

رضائیان ادامه داد: پيام نظري و ميراث معنوي مولانا كه ريشه در عمق درك وي از حساسيت‌ها و دغدغه‌هاي انساني دارد با توجه به تاكيد بر مفاهيم بنيادين چون تعالي انساني ، عدالت ، مهرورزي و روامداري زمينه تبادل نظر و انديشه بين فرهنگها و تمدنهاي مختلف را فراهم ساخته است.

این استاد ادبیات مولانا را به عنوان يكي از طلايه داران انديشه بلند "دانايي و توانايي" معرفی کرد كه با تاكيد بر اهميت اخلاق در جوامع دانش مدار، ضمن دلداري دادن به ملل مظلوم جهان، آنان را به شناخت ، اگاهي و انديشه ورزي و بيداري فرا مي‌خواند.

رضائیان ادامه داد:مولانا وضعیت وجودی خود را در دوران جوشش معنوی و آفرینش هنری‌اش در واژه "خاموش" بیان می‌کند، مولانا خود را در مقام آفرینش هنری و خلق معانی همچون یک نی می‌بیند که بر لبان مرد نایی نهاده شده است و از منظر وی،  عارف همچون نی به خودی خود بی‌نواست.

وی یادآور شد: از منظر مولانا آن کس که از خود خالی می‌شود و به مقام خاموشی می‌رسد خالی نمی‌ماند، از خداوند پر می‌شود به همین خاطر او آشکارا خلاء و خاموشی وجود خود را از این دست می‌دانست.


پایان زندگی
و سرانجام در غروب روز پنجم جمادي الاخر ۶۷۲ هجری قمری در سن ۶۸ سالگي در قونيه وفات یافت و مقبره اين شاعر برزگ قرن ششم در قونيه (ترکيه امروزي) محل زيارت عاشقان و شيفتگان آن شاعر بزرگ است.

whatsapp
telegram
Facebook
Twitter
Email
کپی کردن لینک

نظر شما

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیریت در وب سایت منتشر خواهد شد

پربازدیدترین ها