- گروه : فرهنگی
- شماره : 107765
میزگرد مرصاد؛
زنان تراز کشور معرفی نشدهاند/ زنان مظلوماند
برخی کارشناسان معتقدند مادران در معرض فشارهای جدید، رقابت تربیتی ناعادلانه، سبک زندگی محدود شهری و نگاه تقلیلگرایانه به نقش مادری قرار گرفتهاند و اگر سیاستگذاریها اصلاح نشود هویت مادری در جامعه ایرانی آسیب جدی خواهد دید.
به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی شبکه اطلاعرسانی «مرصاد»؛ میزگرد بررسی جایگاه و نقش زنان و مادران در دوران معاصر و همچنین چالشهای کنونی آنها با حضور دکتر زهرا جانجانی استاد حوزه و دانشگاه و ماریه چشمهسهرابی فعال اجتماعی و مدیر مؤسسه هوای مادری، در دفتر تحریریه مرصاد، برگزار شد.
مرصادنیوز: در اسلام جایگاه مادر بسیار برجسته معرفی شده، آیا امروز این جایگاه حفظ شده است؟
جانجانی: در متون دینی، جایگاه مادر به طور ویژهای تکریم شده است. بارها تأکید شده که شکر خداوند، همردیف با نیکی به پدر و مادر ذکر میشود اما وقتی وارد روایات میشویم میبینیم که کفه احترام به مادر بسیار سنگینتر است. روایت معروف پیامبر (ص) که سه مرتبه فرمودند مادرت و بار چهارم فرمودند پدرت، نشان میدهد که مادر محور خلقت و تربیت است. همانطور که معظم رهبری نیز فرمودهاند: زن نگو، مردآفرین روزگار؛ یعنی حتی آفرینش مردها هم به واسطه زنان است.
در گذشته با وجود ضعفهای فرهنگی، افتخار مادری محترم و برجسته بود. اما امروز با ظهور فردگرایی و تغییر شاخصهای موفقیت، ارزش مادری به حاشیه رفته است. وقتی درباره زنان تأثیرگذار سخن میگوییم، معیارها شامل مدیریت، تحصیلات دانشگاهی، دستاوردهای علمی و ورزشی میشود، اما کسی از مادر قهرمانپرور سخن نمیگوید. نام مادر شهدا، قهرمانان علمی، ورزشی و ملی در فهرست زنان تراز کشور دیده نمیشود و این ضعف جدی فرهنگی است.
چشمهسهرابی: واقعیت این است که مادر امروز مظلومترین عضو جامعه است. مادر و فرزند تحت یک بمباران اطلاعاتی بیوقفه هستند. فرزند اطلاعاتی دریافت میکند که نه مناسب سن اوست و نه به وقت. مادر با تمام توان خود میکوشد، اما رقبای تربیتیاش بیشمارند از جمله: تلویزیون و فضای مجازی بیمرز، جمع دوستان کنترلنشده، آموزش و پرورش و معلمانی که گاهاً شأن معلمی را رعایت نمیکنند. وقتی معلم با ظاهری نامناسب یا گفتاری مغایر ارزشهای خانواده در کلاس حاضر میشود، خود به رقابتی جدی علیه خانواده تبدیل میشود.
زخم سبک زندگی آپارتمانی بر جسم و روح مادر
اسلام گفته تا هفت سالگی کودک، امیر است؛ یعنی باید آزادی و انرژی او تخلیه شود. اما مادر امروزی باید در خانه ۷۰ یا ۵۰ متری، کودکی پر انرژی را کنترل کند. در گذشته کودک در کوچه و فضای باز رشد میکرد؛ امروز مادر باید نگران صدای همسایه، حیوانات خانگی در پارک، امنیت اجتماعی و آلودگیها باشد. مادر دیروز رنج جسمی داشت. مادر امروز علاوه بر رنج جسمی، رنج روانی و اضطراب دائمی دارد.
مرصادنیوز: اشتغال در جامعه امروزی برای نقش مادری فرصت است یا تهدید؟
جانجانی: در اسلام، حضور اجتماعی زنان نه تنها منع نشده، بلکه تائید شده است. زنان تاریخ اسلام پس از ازدواج، نقش اجتماعی خود را ادامه دادهاند. زن مسلمان قرار نیست فقط در خانه باشد، اما اجتماع باید زمینه اثرگذاری او را فراهم کند، نه صرفاً حضور ظاهری.
مقام معظم رهبری الگوی سوم زن مسلمان را مطرح کردند؛ زن نه شرقی و منفعل باشد، نه غربی و ابزاری. زن مسلمان با حفظ زنانگی، اثرگذار در جامعه است.
زن مسلمان، شهروند درجه ۲ نیست
غرب میگوید زن باید شبیه مرد شود تا ارزشمند باشد؛ اما این در واقع مردسازی از زن است. زن مسلمان باید به عنوان زن، ارزشمند باشد. اشتغال زن نه تنها منافاتی با مادری ندارد، بلکه اگر درست مدیریت شود، ظرفیتی بزرگ برای جامعه است.
چشمهسهرابی: امروز رسانهها ارزشهای جایگزین تعریف میکنند؛ از مدلهای ظاهری تا سبک زندگی. وقتی جامعه، مادر خوب را نه به دلیل فرزندپروری، بلکه به دلیل اشتغال یا ظاهر تحسین میکند، مادر احساس میکند نقش اصلی او فاقد ارزش است.
برخی از ساختارها علیه مادران عمل میکنند؛ به عنوان مثال در برخی دانشگاهها و محیطهای شغلی، به زنان گفته میشود: اگر میخواهی ادامه تحصیل بدهی یا استخدام شوی، نباید باردار شوی. یعنی زن باید برای ایفای طبیعیترین نقش انسانیاش، تعهدنامه عدم مادری بدهد. این یعنی مادر به جای اینکه مورد حمایت قرار گیرد، بابت مادری مجازات میشود.
مسئولیت حاکمیت در قبال مادران شاغل چیست؟
جانجانی: وظیفه نظام این است که بستر را برای جمع میان مادری و اشتغال فراهم کند. از جمله: ایجاد مهد کودک در ادارات، کاهش ساعات کاری مادران، مرخصیهای حمایتی و سایر سیاستهای تشویقی برای فرزندآوری و ایفای نقش مهم مادری.
چشمهسهرابی: حاکمیت باید با وضع قوانین حمایتی مانند مرخصی زایمان، ساعات کاری انعطافپذیر و امنیت شغلی از مادران شاغل حمایت کند تا تعادل کار و زندگی آنها حفظ شود.
مرصادنیوز: امروزه بسیاری معتقدند مادران وقت کافی برای فرزندانشان نمیگذارند. نظر شما چیست؟
جانجانی: نمیتوان برای همه مادران نسخه واحدی پیچید. هر مادر با توجه به شرایط زندگی خود ظرفیتهایش را میسنجد. آنچه اهمیت دارد کیفیت رابطه است، نه کمیت. مثلاً گاهی نیمساعت توجه واقعی به فرزند، شنیدن حرفهایش، بازی کردن با او، اثرش بیشتر از چند ساعت حضور فیزیکی بدون تعامل است. مادر امروز باید مهارت مدیریت زمان و مهارتهای فرزندپروری را آموزش ببیند و از تجربیات گذشته استفاده کند، اما همزمان بهروز باشد و نسل جدید را با تربیت مناسب هدایت کند.
چشمهسهرابی: بسیاری جنبه عبادی حضرت زهرا (س) را برجسته میکنند، اما سیره تربیتی، اجتماعی و خانوادگی ایشان نیز قابل استفاده است. ایشان در تربیت فرزندان و تعامل با همسر، الگویی بینظیر بودند. نکته مهم این است که صرف گفتن داستان زندگی ایشان کافی نیست؛ باید آموزههای عملی از رفتار ایشان استخراج شود و در تربیت امروز مورد استفاده قرار گیرد. دانشگاهها و حوزهها میتوانند این اصول را برای عموم مردم قابل فهم و عملی کنند
مرصادنیوز: حضرت زهرا (س) تنها مادر و همسر نمونه نبودند، ایشان نقش اجتماعی هم داشتند. این نقش امروز چه کاربردی دارد؟
چشمهسهرابی: حضرت زهرا (س) زنان را آموزش میدادند، سر قبر شهدای اُحد برای آنها تبیین میکردند و به رشد فرهنگی و اجتماعی جامعه کمک میکردند. ما نیز باید این رویکرد را داشته باشیم و نسخههای عملی از رفتار تربیتی و اجتماعی ایشان را در جامعه امروز به کار ببریم.
توجه به این الگوها باعث میشود مادران و بانوان جامعه بدانند جایگاه واقعیشان چیست و چگونه میتوانند با مدیریت خانواده، آموزش فرزند و حضور اجتماعی مؤثر، جامعه را شکل دهند.
جانجانی: فرزندپروری دینی و اسلامی را نمیتوان صرفاً با نظریههای غربی جایگزین کرد، چرا که آنها نسخهای برای تربیت فرزند مسلمان ندارند. الگوهای اصیل ما در اهل بیت (ع) به ویژه حضرت فاطمه زهرا (س) همچنان بهترین و قابل اعتمادترین منابع هستند.
مرصادنیوز: در مقایسه با کشورهای غربی، جایگاه زن در ایران چگونه است؟
چشمهسهرابی: در کشورهای غربی، بسیاری از حقوق پایه زنان مانند نفقه، حضانت و حمایت از مادران بر دوش خود زنان است، در حالی که در ایران این حقوق بهطور قانونی و دینی تضمین شده است. دشمنان با شعارهایی مانند تساوی حقوق زن و مرد، میخواهند بانوان را از مسیر درست تربیت و حضور اجتماعی خارج کنند.
جانجانی: بانوان باید بدانند که در جامعه ما، وظیفه اصلی آنها تربیت نسل و اثرگذاری اجتماعی است و نه صرفاً اشتغال یا حضور در برخی مشاغل. حجاب و نقش تربیتی مادر نه تنها محدودیت نیست، بلکه سرمایهای برای جامعه است.
مرصادنیوز: برخی معتقدند مسائل اقتصادی مانع فرزندآوری است، نظر شما چیست؟
چشمهسهرابی: مطالعات نشان میدهد اقتصاد تنها حدود ۱۰ درصد مشکل فرزندآوری را تشکیل میدهد. این مسئله بیشتر به تغییر سبک زندگی، فرهنگ و آموزش مربوط است. مادران باید با آموزش و مهارتهای مناسب، هم تربیت فرزند را مدیریت و هم زندگی امروز را به خوبی اداره کنند.
جانجانی: عوامل اقتصادی برای بسیاری از خانوادهها یکی از موانع فرزندآوری است البته در کنار اقتصاد، عوامل فرهنگی، شغلی و کیفیت حمایتهای اجتماعی هم تأثیرگذارند.
مؤسساتی وجود دارند که با آموزشهای رایگان و علمی به مادران کمک میکنند، مانند همین مؤسسات تربیتی و فرهنگی «هوای مادری» که برنامههای عملی و کاربردی برای مدیریت مادری ارائه میدهند. این آموزشها میتواند جایگزین نسخههای صرفاً نظری یا تجربی باشد.
مرصادنیوز: پیام شما به مادران و بانوان استان کرمانشاه چیست؟
جانجانی: مادران و بانوان استان باید جایگاه واقعی خود را بشناسند و با آموزش و تفکر عمیق، اثرگذاری خود را در خانواده و جامعه افزایش دهند. الگوگیری از حضرت زهرا (س) و توجه به آموزههای دینی و تربیتی، مهمترین راهکار برای تربیت نسل سالم و ارتقای جایگاه مادران در جامعه است.
چشمهسهرابی: مادران نباید نگرانیهای غیرضروری داشته باشند، بلکه با آگاهی، مهارت و اعتماد به جایگاه خود، میتوانند نقش خود را در خانواده و اجتماع به بهترین شکل ایفا کنند و از فرصتهای موجود بهرهمند شوند.
مرصادنیوز: در آستانه روز زن و مادر، توصیه شما به بانوان چیست؟
جانجانی: این روزها نباید صرفاً بهانهای برای هدیه دادن باشد. باید جایگاه مادر و زن در جامعه تبیین شود و قدر زحمات بانوان شناخته شود. بانوان باید مراقب باشند دشمنان با شعارهای غلط، جایگاه زنان و مادران را تضعیف نکنند. حجاب نه محدودیت، بلکه بستر حضور اجتماعی بانوان است. حضور بانوان با حجاب در عرصههای مختلف، از ورزش تا آموزش، نشان میدهد محدودیتی ایجاد نمیکند.
وظیفه جامعه و مسئولان حمایت از بانوان در جایگاه مادری و اجتماعی است. مادران با آموزش و تقویت مهارتهای خود میتوانند جایگاه خود را ارتقا دهند و اثرگذار در تربیت نسل آینده باشند.
انتهای خبر/
لینک کوتاه خبر
نظر / پاسخ از
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نفری باشید که نظر میگذارید!
