ساواک و گسترش فضای خفقان

عضو هیأت علمی دانشگاه رازی کرمانشاه با اشاره به نقش رژیم پهلوی در تأسیس ساواک، اذعان کرد: این سازمان مخوف در قبال خوش‌خدمتی پهلوی به رژیم صهیونیستی شکل گرفت و با ایجاد فضای خفقان، ترس و دلهره عمیقی را در جامعه اسلامی ایران گسترش داد. 

غلامی افزود: شدت رعب ساواک به‌گونه‌ای بود که حتی شنیدن نام آن در میان مردم، به‌ویژه کودکان و خانواده‌ها، احساس وحشت ایجاد می‌کرد و این موضوع نشان می‌دهد حاکمیتی که با مردم خود صادق نیست، ناچار به ایجاد دستگاه‌های امنیتی سرکوبگر می‌شود. 

وی با بیان اینکه تشکیل چنین سازمان‌هایی ریشه در آگاهی حکومت از خیانت‌های خود دارد، عنوان کرد: رژیم پهلوی به‌دلیل رفتار ناعادلانه با مردم و ترس از اعتراض و قیام عمومی، ساختارهای امنیتی خشن ایجاد کرد که خود نشانه‌ای از وابستگی و بی‌اعتمادی به ملت بود. 

عضو هیأت علمی دانشگاه رازی کرمانشاه ادامه داد: نتیجه این سیاست‌ها، تبدیل ایرانِ تاریخیِ مستقل به کشوری وابسته بود؛ وابستگی که حتی در عرصه صنعتی و فرهنگی نمود داشت، به‌طوری که برای ساده‌ترین امور فنی، متخصصان خارجی مقدم بر نیروهای ایرانی قرار می‌گرفتند. 

حمله ساواک به مدرسه و مسجد حاج شهبازخان

غلامی با اشاره به یکی از حوادث مهم استان کرمانشاه، گفت: در آبان ۱۳۵۲، ساواک به مدرسه و مسجد حاج شهبازخان حمله و این اقدام را به بهانه فعالیت‌های ضددولتی و انتشار اعلامیه‌های انقلابی علیه رژیم پهلوی توجیه کرد.

وی افزود: در این حمله، حاج شیخ مجتبی حاج آخوند، حاج محمدحسین زرندی و جمعی از روحانیون و طلاب بازداشت شدند؛ آن‌ها پس از بازجویی به شهربانی منتقل و تحت محاکمه قرار گرفتند، اقدامی که فضای مذهبی و سیاسی کرمانشاه را تحت تأثیر قرار داد و هراس و نگرانی در میان مردم ایجاد کرد. 

عضو هیأت علمی دانشگاه رازی کرمانشاه تصریح کرد: با وجود فشار و سرکوب، این حادثه موجب نشد که مبارزات مردم متوقف شود؛ برعکس، بازداشت روحانیون و حمله ساواک انگیزه بیشتری به مردم داد تا فعالیت‌های انقلابی و مبارزه علیه رژیم پهلوی در سطح استان ادامه یابد و تأثیرات آن در تاریخ محلی کرمانشاه همچنان مشهود است. 

فشار سیاسی و اجتماعی در کرمانشاه

غلامی با اشاره به پیامدهای این خیانت‌ها در استان کرمانشاه، خاطرنشان کرد: کرمانشاه به‌دلیل موقعیت راهبردی و مذهبی، همواره تحت کنترل والیان سخت‌گیر قرار داشت و سیاست‌های پهلوی در این منطقه با فشار بر مردم و محدودسازی اجتماعی همراه بود. 

وی افزود: اجرای اصلاحات ارضی و اسکان اجباری عشایر در دوران رضاشاه، از جمله اقداماتی بود که کرمانشاه را نیز دربر گرفت و موجب کوچ اجباری اقوام، ازهم‌گسیختگی ساختار اجتماعی و آسیب‌های عمیق اقتصادی و فرهنگی در منطقه شد. 

این استاد دانشگاه تأکید کرد: بررسی خیانت‌های خاندان پهلوی، چه در سطح ملی و چه در مناطق حساسی مانند کرمانشاه، نشان می‌دهد این سیاست‌ها نه‌تنها استقلال کشور، بلکه هویت دینی، فرهنگی و معیشت مردم را به‌طور جدی هدف قرار داده بود. 

ایران، حیات خلوت قدرت‌های غربی دوران پهلوی

تورج زینی‌وند در گفتگو با خبرنگار گروه سیاسی شبکه اطلاع‌رسانی «مرصاد»؛ در تشریح خیانت‌ها و جنایت‌های رژیم پهلوی، اظهار داشت: این عملکردها را می‌توان در سه حوزه اقتصادی، سیاسی و فرهنگی بررسی کرد؛ حوزه‌هایی که در هیچ‌کدام از آن‌ها مفهومی به نام استقلال برای کشور معنا نداشت. 

وی در تشریح وضعیت اقتصادی دوران پهلوی، افزود: اقتصاد ایران کاملاً وابسته به غرب و مبتنی بر صنعت مونتاژ بود و کشور به یکی از بزرگ‌ترین مصرف‌کنندگان کالاهای غربی تبدیل شد؛ شرایطی که بیکاری گسترده ایجاد کرد و استقلال اقتصادی را از میان برد. 

استاد تمام دانشگاه رازی کرمانشاه با اشاره به وضعیت کشاورزی، تصریح کرد: کشاورزی در آن دوره عملاً ویران شده بود، برنامه‌ای برای آن وجود نداشت و زمین‌ها در اختیار خوانینی قرار داشت که مردم را به بردگی می‌کشاندند؛ افزون بر آن، اقتصاد نفت‌محور پهلوی آسیب ماندگاری به کشور وارد کرد. 

زینی‌وند ادامه داد: درآمدهای نفتی نه برای تولید، اشتغال و عمران کشور، بلکه در اختیار حکومت پهلوی قرار می‌گرفت، در حالی که بسیاری از کشورهای جهان به سمت سرمایه‌گذاری در منابع متنوع اقتصادی حرکت کرده بودند و ایران از این مسیر عقب ماند. 

وی در تبیین چالش‌های سیاسی، گفت: استقلال سیاسی ایران در دوره پهلوی خدشه‌دار شده بود و نمونه آشکار آن، برگزاری نشست سران متفقین در ششم آذر ۱۳۲۲ در تهران بدون اطلاع حکومت ایران بود که اوج بی‌اعتنایی به حاکمیت کشور را نشان داد. 

جدایی بحرین، کارنامه تلخ سیاست پهلوی

عضو هیأت علمی دانشگاه رازی کرمانشاه جدایی بحرین را یکی دیگر از کارنامه‌های تلخ پهلوی دانست و عنوان کرد: این واگذاری، نماد حاتم‌بخشی حکومت و ضربه‌ای جدی به استقلال سیاسی کشور بود که در تاریخ ماندگار شد و پیامدهای آن سال‌ها باقی ماند. 

زینی‌وند درباره حوزه فرهنگی نیز خاطرنشان کرد: باورهای دینی و سنتی مردم به تمسخر گرفته شد و کشور به شدت در مسیر غربی‌سازی قرار گرفت؛ از پوشش و سینما تا دانشگاه و آموزش‌وپرورش که تحت نفوذ مستشاران فرهنگی غرب اداره می‌شد. 

وی در پایان تأکید کرد: در مجموع، اقتصاد، سیاست و فرهنگ ایران در دوره پهلوی دچار وابستگی بود، اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی، با فداکاری جوانان این سرزمین حتی یک وجب از خاک کشور در اختیار بیگانگان قرار نگرفت. 

سقوط رژیم پهلوی ناشی از خیانت و ضعف ساختاری

روح‌الله غلامی در گفتگو با خبرنگار گروه سیاسی شبکه اطلاع‌رسانی «مرصاد»؛ با تأکید بر اهمیت جایگاه ایران در جنگ جهانی دوم، اظهار داشت: ایران به‌عنوان نقطه‌ای استراتژیک در مسیر تلاقی نیروهای متخاصم برای متفقین، به‌ویژه بریتانیا و شوروی، اهمیت ویژه‌ای داشت و اشغال کشور برای تأمین تدارکات نظامی آن‌ها ضروری بود. 

وی افزود: ضعف آشکار رژیم پهلوی در دفاع از کشور و ناتوانی در مقابله با تهدیدات خارجی به‌وضوح مشاهده می‌شد و یکی از عوامل مهم این ضعف، نقش رضا شاه در تسلیم کشور به متفقین بود که شرایط ایران را در اوج جنگ جهانی دوم بحرانی‌تر کرد.

دانشیار تاریخ دانشگاه رازی کرمانشاه تصریح کرد: رضاخان پس از اشغال ایران توسط نیروهای متفقین و در شرایط بحرانی، تصمیم به فرار از کشور گرفت؛ این اقدام نه‌تنها ترک کشور در اوج بحران بود، بلکه عملی خیانت‌آمیز تلقی می‌شد و باعث شد ایران بدون مقاومت قابل توجهی به اشغال نیروهای بیگانه درآید. 

غلامی ادامه داد: بی‌تفاوتی و ضعف شخصیت رضاشاه، ایران را در برابر نیروهای اشغالگر آسیب‌پذیر کرد و تصمیم او به همکاری و سازش با متفقین، نقطه عطفی در تاریخ کشور بود که به از دست رفتن استقلال و امنیت ایران منجر شد و نشان‌دهنده ناتوانی رژیم پهلوی بود. 

وی خاطرنشان کرد: خیانت رضاشاه و همکاری او با متفقین، به سقوط رژیم پهلوی انجامید و نشان داد که ضعف ساختاری و ناتوانی در انجام وظایف ملی موجب شد کشور نتواند در برابر تهدیدات خارجی مقاومت کند و امنیت و استقلال ایران به مخاطره افتاد. 

پیامدهای فرار رضاشاه بر ایران

دانشیار تاریخ دانشگاه رازی کرمانشاه افزود: فرار رضاشاه نه‌تنها ضعف شخصیتی و ناتوانی در مواجهه با بحران‌ها را نشان داد، بلکه پیامدهای خطرناکی برای ایران داشت؛ فقدان رهبری مقتدر و سیاست‌های پراکنده در این مقطع حساس جنگ جهانی دوم، کشور را در موقعیتی بحرانی قرار داد. 

غلامی با اشاره به ضعف ساختار سیاسی و نظامی رژیم پهلوی، گفت: با وجود منابع غنی و موقعیت جغرافیایی استراتژیک، هماهنگی میان بخش‌های مختلف کشور وجود نداشت و این ناکارآمدی‌ها زمینه‌ساز اشغال ایران توسط بیگانگان شد و استقلال کشور به‌طور جدی به خطر افتاد. 

وی تأکید کرد: تحلیل‌های تاریخی امروز نشان می‌دهد جریان سلطنت‌طلب در مواقع حساس تاریخی، همچنان به‌جای حمایت از منافع ملی، در کنار دشمنان خارجی قرار می‌گیرد و آموزه‌های تاریخی هنوز در رفتار برخی گروه‌ها تأثیرگذار است و ممکن است تاریخ تکرار شود. 

عضو هیأت علمی دانشگاه رازی کرمانشاه تصریح کرد: جریان شبه روشنفکری نیز در اشغال ایران نقش داشت؛ این گروه‌ها با ترویج اندیشه‌های تسلیم‌گرایانه، زمینه‌ساز خیانت‌های رژیم پهلوی شدند و برخی رفتارهای مشابه امروز آن‌ها، باز هم سیاست‌های تسلیم در برابر تهدیدات خارجی را ترویج و امنیت ملی را تهدید می‌کند. 

غلامی افزود: پیامدهای اشغال ایران محدود به امنیت نبود و کشور در زمینه‌های اقتصادی، نظامی و سیاسی تحت سلطه بیگانگان قرار گرفت؛ خیانت‌های رژیم پهلوی در آن مقطع، مشکلات فراوانی برای ملت ایجاد کرد که آثار آن همچنان در تاریخ معاصر ایران قابل مشاهده است. 

وی در پایان تأکید کرد: ملت ایران باید از تاریخ عبرت بگیرد و جریان‌هایی را که تسلیم در برابر دشمنان را تجویز می‌کنند، شناسایی کند؛ تنها با اتحاد و پایداری می‌توان از تهدیدات خارجی جلوگیری کرد و استقلال و امنیت ملی کشور را حفظ کرد. 

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی «مرصاد»؛ در مجموع، آنچه از کارنامه رژیم پهلوی برجای مانده، زنجیره‌ای از خیانت، وابستگی و ضعف ساختاری است که استقلال سیاسی، امنیت ملی و هویت دینی ایران را هدف قرار داد و کشور را به حیات خلوت قدرت‌های خارجی تبدیل کرد. 

این تجربه تاریخی نشان می‌دهد بی‌توجهی به منافع ملی و ترویج سیاست‌های تسلیم‌گرایانه، همواره هزینه‌های سنگینی برای ملت به همراه داشته است؛ از این رو، عبرت‌گیری از گذشته و هوشیاری در برابر جریان‌های وابسته، ضرورتی انکارناپذیر برای صیانت از استقلال کشور است. 

انتهای خبر/